Thiền sư Từ Đạo Hạnh và ngôi chùa Ông - Phật Giáo Hưng Yên - PHẬT GIÁO VIỆT NAM
10:04 ICT Thứ hai, 22/10/2018

Thiền sư Từ Đạo Hạnh và ngôi chùa Ông

Thứ bảy - 21/07/2012 08:09
Thiền sư Từ Đạo Hạnh và ngôi chùa Ông

Thiền sư Từ Đạo Hạnh và ngôi chùa Ông

(PGHY) - 1. Thiền sư Từ Đạo Hạnh với Chùa Ông Từ đường quốc lộ số 5, cách Hà Nội 17km rẽ phải vào thôn Bình Lương, xã Tân Quang, chúng ta sẽ tới một ngôi chùa cổ, được nhân dân nơi đây gọi là chùa Ông.
 

Ngôi chùa còn có tên chữ Hán là Bản Tịch tự, được xây dựng vào khoảng thế kỷ XII, XIII, phụng thờ Hoàng đế thứ 5 nhà Lý là Lý Thần Tông và Thiền sư Từ Đạo Hạnh.

 

Theo văn bia của chùa còn ghi lại (1), ngôi chùa được khởi dựng dưới thời vua Lý Thần Tông (1128 - 1138). Văn bia mang ký hiệu 5527 - 5528, trên trán bia đề: Bản Tịch tự bi minh, niên đại bia đề thời Lê Chính Hòa thứ 20 (1644), nội dung bia ghi việc thờ đức Thiền sư Từ Đạo Hạnh và ý nghĩa việc đặt tên chùa là chùa Bản Tịch - Nguyên văn như sau: Thị tự bản cổ tích danh lam      tạo tự Lý triều Thần Tông đệ ngũ Hoàng đế, trung phụng Đại thánh Từ Đạo Hạnh tôn giả, Phật nhật thường minh pháp luân thường chuyển, bản tính tịch nhiên bất động nhân dĩ tự danh….Dịch nghĩa: Chùa ấy vốn là danh lam cổ tích xưa, được gây dựng từ thời vua Lý Thần Tông, Hoàng đế thứ 5 triều Lý. Bên trong phụng thờ Đại thánh Từ Đạo Hạnh tôn giả. Phật nhật hào quang, pháp luân chuyển mãi, bản tính tịch nhiên không hề lay động, thế nhân lấy đó mà đặt tên chùa (là Bản tịch).

Còn tên Nôm gọi là chùa Ông, có lẽ do nhân dân ta vẫn tôn xưng đức thánh Từ Đạo Hạnh là Ông Thánh Láng (2), nên gọi tên chùa là như vậy. Thác bản văn bia lưu tại Viện nghiên cứu Hán Nôm mang ký hiệu 5529 - 5530 với tiêu đề Bản Tịch tự phúc điền bi, có niên đại Thịnh Đức thứ 5 (1657) thời Lê Thần Tông còn ghi nguyên văn như sau: Quyến duy Kinh Bắc xứ, Thuận An  phủ, Gia Lâm huyện, Đình Loan xã, Lương Xá thôn cựu tích, Phật tự nãi Đại thánh Từ Đạo Hạnh tôn giả sở tu hành chi sở dã , kỳ tự tắc tự Lý triều Thần Tông đệ ngũ Hoàng đế sở sáng lập yên. Dịch nghĩa: Nghĩ rằng Di tích cũ ở thôn Lương Xá, xã Đình Loan, huyện Gia Lâm, phủ Thuận An, xứ Kinh Bắc có chùa Phật, là nơi Đại Thánh Từ Đạo Hạnh Tôn giả từng tu hành. Chùa do vua thứ 5 triều Lý là Lý Thần Tông sáng lập ( 1128 - 1138).

Khi khảo sát về diên cách địa lý qua các đời thì chùa Ông dưới thời Lê  là nằm trên địa phận hai thôn Bình Lương, Lương Xá, xã Đình Loan, huyện Gia Lâm, phủ Thuận An thuộc xứ Kinh Bắc. Đời nhà Mạc thì lấy Thuận An đổi lệ vào trấn Hải Dương. Đến khi nhà Lê trung hưng lại chuyển về như cũ. Năm Minh Mạng thứ 13 (1834) đổi thành tỉnh Bắc Ninh. Tới cuối đời Nguyễn mới gọi là huyện Văn Lâm thuộc tỉnh Hưng Yên.

Cũng giống như nơi khác thờ phụng Thiền sư Từ Đạo Hạnh, tại chùa Chiêu Thiền (chùa Láng), chùa Thiên Phúc (chùa Thầy), ngoài tượng đức thánh Từ Đạo Hạnh ra đều thờ tượng của vua Lý Thần Tông. Tại đây nhân dân hai thôn xưa Bình Lương - Lương Xá tại chùa Ông cũng thờ cả Lý Thần Tông, vì theo huyền thoại thì Lý Thần Tông chính là hóa thân của Từ Đạo Hạnh. Hiện trong hậu cung phía bên hữu, chùa còn giữ được một bức tượng bằng đồng hình một vị sư, mặc áo tu hành đang ngồi thiền. Gian bên ngoài, phía  hữu có một bài vị đề là:

Lý Thần Tông Đệ Ngũ Hoàng Đế

Đại Thánh Từ Đạo Hạnh Tôn Giả

Từ Đạo Hạnh là “một trong ba vị thánh được thờ rất phổ biến và nổi tiếng dưới triều Lý (3) ( Không Lộ, Giác Hải, Từ Đạo Hạnh). Sự tích về phép thần thông cùng việc đầu thai, hoán kiếp thành vua Lý Thần Tông của Từ Đạo Hạnh được ghi lại đầy đủ trong các sách Hán Nôm như:

Lĩnh Nam Chích Quái,

- Việt Điện U Linh,

- Thiền Uyển Tập Anh,

- Đại Việt Sử Lược,

- An Nam Chí Lược,

- An Nam Chí Nguyên,

- Việt sử Tiêu án

- Đại Việt sử Ký Toàn Thư,

- Đại Nam Nhất Thống Chí,

Và bản Thần tích: - Hưng Yên tỉnh, Văn Lâm huyện, Nghĩa Trai tổng, Đình Loan xã, Bình Lương thôn thần tích.

Ngoài ra, sự tích về việc tu hành của Từ Đạo Hạnh còn luôn gắn liền với các huyền thoại của hai Thiền sư Minh Không và Giác Hải trong các tập Thần tích khác như:

- Thánh tổ Tam vị Đại vương sự tích (4)

Đại Thánh Không lộ linh thông ngọc phật (5)

- Nam thiên thánh tổ Giác Hải đại sư  (6)

- Từ Đạo Hạnh đại thánh (7)

- Thánh tổ đại pháp thiền sư (8)

Từ những tư liệu trên, chúng tôi xin tóm tắt sự tích về ngài:

Thiền sư họ Từ húy là Lộ trú quán ở làng Yên Lãng (tức làng Láng), cha là Từ Vinh, giữ chức Tăng quan đô sát, mẹ là Tăng Thị Loan. Từ Lộ ngày thường thì chơi bời đàn hát, đánh đáo chọi gà, đến đêm khuya thì mới chăm chỉ đọc sách, cha không biết tưởng Từ Lộ là người lêu lổng. Đến một tối, đi ngang qua phòng sách của con mới hay Lộ là người có chí, từ đó không còn lo lắng gì về con nữa.

Tương truyền Từ Vinh có hiềm khích với Diên Thành hầu, nhà Diên Thành hầu có người pháp sư tên hiệu là Đại Điên. Hầu nhờ Đại Điên dùng phép thuật đánh chết Từ Vinh, quẳng thây xuống sông Tô Lịch. Xác Từ Vinh trôi đến cầu Quyết, trước nhà Diên Thành hầu thì dựng đứng lên chỉ tay vào nhà kẻ thù. Diên Thành hầu sợ hãi,  lại nhờ Pháp sư Đại Điên đến  làm phép niệm chú, cái thây mới chịu trôi đi. Đạo Hạnh căm giận muốn trả thù cho cha, nhưng khi cầm gậy đến định đánh Đại Điên thì nghe trên không trung có tiếng quát: “Chớ! Chớ!”, Đạo Hạnh biết Đại Điên phép thuật còn cao hơn mình, bèn quyết chí tìm đường sang Tây Trúc học đạo, sau đó trở về tu luyện phép thuật. Khi phép thuật đã tinh thông có thể khiến cả Tứ trấn thiên vương sai xuống làm đệ tử để hầu hạ. Đạo Hạnh thử phép thuật bằng cách ra sông Quyết, thả cây gậy xuống, chiếc gậy tự trôi ngược đến tận Tây Dương (tức Cầu Giấy). Ngài bèn thu gậy về, biết phép mình đã cao hơn phép của Đại Điên, liền tìm Đại Điên để trả thù. Đại Điên thấy Đạo Hạnh đến liền nói: “Mày không nhớ chuyện chi trước sao?”

Đạo Hạnh ngẩng lên trời thấy không có tiếng quát như lần trước,  liền dùng pháp trượng đánh. Đại Điên liền phát bệnh chết.

Sau khi trả được thù cha, dứt luyến hồng trần. Đạo Hạnh liền bỏ đi vân du các nơi. Thấy phong cảnh chùa Phật Tích (tức chùa Thầy ngày nay) núi Sài Sơn thanh u tĩnh mịch, liền đến dựng am để tu hành.

Lúc bấy giờ là vào thời vua Lý Nhân Tông, nhà vua ở ngôi đã lâu mà không có con để kế ngôi, nhà vua nhiều lần lập đàn tràng (9) cầu trởi phật phù hộ nhưng chưa được, ý cũng muốn nhận con nuôi để cho có người nối dõi. Tương truyền linh hồn Đại Điên còn chưa tan, nên hóa phép biến thành đứa bé 3 tuổi ở bờ biển xứ Thanh, thông minh xuất chúng, cái gì cũng biết, tự nhận tên là Giác Hoàng, con đích của nhà vua, phàm vua làm điều gì đứa trẻ ấy cũng biết. Tiếng đồn đến kinh đô, nhiều người cho rằng đứa bé là do thần nhân đầu thai để kế thừa ngôi vị ứng điềm cầu con của nhà vua. Vua bèn sai người đón đứa bé về cung ý cũng định lập làm người kế tự. Các quan hết sức can ngăn, có người nói nếu đứa bé ấy quả thực linh dị tất thác sinh vào nội cung rồi sau mới lập làm Thái tử được. Vua nghe theo, cho mở hội lớn bảy ngày bảy đêm để làm phép thác thai.

Đạo Hạnh nghe chuyện nghĩ: “Kẻ này dùng phép yêu dị để mê hoặc mọi người, rối loạn chính pháp, ta nỡ nào ngồi nhìn”. Đạo Hạnh liền kết một xâu chuỗi hạt,  làm phép rồi nhờ người chị gái giả làm người xem hội, lén đem chuỗi hạt treo lên dèm cửa. Đến ngày thứ 3 thì Giác Hoàng kêu đau, bảo mọi người: “Ta đi khắp Hoàng thành đâu cũng có lưới sắt bủa vây, muốn thác sinh cũng không biết làm cách nào”.

Vua sai người điều tra thì phát  hiện ra chuỗi hạt của Đạo Hạnh, liền sai quân đi bắt, trói dưới lầu Hưng Thánh để định tội.

Lúc ấy có em trai vua là Sùng Hiền hầu đi qua, Đạo Hạnh liền giãi bày sự tình nhờ Hầu xin giúp cho, sau này sẽ đầu thai để đáp tạ ơn đức (Sùng Hiền hầu cũng chưa có con trai), Hầu nhận lời. Khi vào chầu Sùng Hiền hầu tâu:

“ Giác Hoàng nếu quả thật có thần lực thì dù trăm Từ Lộ làm bùa phép cũng không hại được. Đằng này lại bị lưới phép của Từ Lộ phá, chứng tỏ Từ Lộ phép cao  hơn Giác Hoàng, xin bệ hạ tha cho Từ Lộ và để cho Từ Lộ được thác sinh”.

Vua nghe theo lời tâu của Sùng Hiền hầu mà tha cho. Đạo Hạnh liền đến phủ của Sùng Hiền hầu, đi vào chỗ  phu nhân nằm. Lại dặn Hầu rằng: “ Khi nào phu nhân sắp sinh thì cho người báo cho bần tăng biết trước”.

Từ đó phu nhân cảm thấy mình có thai. Đến ngày sinh, phu nhân đẻ khó, mãi không ra. Sùng Hiền hầu nhớ ra lời Ngài dặn, sai người phi ngựa đến Sài Sơn báo tin. Đạo Hạnh liền tắm gội sạch sẽ, dặn dò lại đệ tự rằng:

Nghiệp duyên của ta chưa dứt, nên phải thác sinh làm vua ở cõi nhân

gian. Sau này thọ chung sẽ làm thiên tử ở cõi trời thứ 33. Nếu thấy chân thân ta hư nát thì lúc ấy ta mới nhập Niết bàn, không còn trong vòng sinh diệt nữa”.

Nói xong liền đi vào hang mà hóa (10). Phu nhân của Sùng Hiền hầu liền sinh con trai, đặt tiên là Lý Dương Hoán.

Dương Hoán mới lên hai tuổi mà khôi ngô đĩnh ngộ lạ thường.

Năm Đinh Dậu niên hiệu Hội Tường Đại Khánh 8 (1117), vua Nhân Tông cho tìm con trai trong tông thất để nuôi trong cung: Trẫm cai trị muôn dân mà lâu không có con nối, ngôi báu biết truyền cho ai. Vậy trẫm nuôi các con trai cảu các vị Sùng Hiền hầu, Thành Khánh hầu, Thành Quảng hầu, Thành Chiêu hầu, Thành Hưng hầu, chọn người nào giỏi thì lập làm Thái tử. Bấy giờ con của Sùng Hiền hầu là Dương Hoán mới lên hai mà thông minh lanh lợi, vua rất yêu mến lập làm Hoàng Thái tử” (11)

Việc Từ Đạo Hạnh đầu thai thành vua Lý Thần Tông được truyền tụng rất nhiều trong dân gian. Ngoài các sách dã sử, thần tích thì ngay cả bộ chính sử lớn như Đại Việt Sử Ký Toàn Thư cũng đề cập đến chuyện này như một câu chuyện huyền thoại về vị vua rất tôn sùng đạo phật. Việc đó phần nào lý giải việc nhà vua rất mộ đạo, cho xây dựng rất nhiều chùa tháp. Nhận xét của các sử gia phong kiến về Lý Thần Tông, ngoài những ưu điểm và đóng góp của ông thì các vị đều thống nhất một quan điểm là nhà vua tôn sùng đạo phật.

Về vua Lý Thần Tông, trong Toàn Thư có ghi rõ về tính tình và đức độ của vua. Cho dù chỉ ở ngôi trong một thời gian ngắn (11 năm, 1128 - 1138), hưởng thọ có 23 tuổi (1116 - 1138) nhưng thời gian vị vua trẻ này trị vì đã đóng góp một phần quan trọng trong giai đoạn phát triển và hưng thịnh của triều Lý.Toàn Thư nhận xét:

Vua húy là “ Dương Hoán, cháu gọi Thánh Tông bằng ông, gọi Nhân Tông bằng bác, con của Sùng Hiền Hầu, do phu nhân họ Đỗ sinh ra. Mới hai tuổi được nuôi trong cung, lập làm Thái tử. Nhân Tông băng bèn lên ngôi báu…Khi vua mới lên ngôi,  hãy còn trẻ dại, đến khi lớn lên tư chất thông minh độ lượng, nên việc sửa sang chính sự, dùng người hiền tài, thủy chung đều chính, nhiệm nhặt khúc nôi không gì sai lệch”(12).

Lúc mất, được tôn thụy  hiệu là Quảng Nhân Sùng Hiếu Văn Vũ Hoàng Đế, miếu hiệu là Thần Tông.

Dưới thời vua Lý Thần Tông rất nhiều chùa chiền được xây dựng, nhà vua rất tôn sùng đạo phật.

Thời kỳ Lý Trần là thời kỳ hưng thịnh của Phật giáo Việt Nam, các vua nhà Lý cùng các hoàng hậu, quốc thích rất mộ đạo thường đóng góp công đức tu sửa đền đài, đúc chuông tô tượng, xây dựng những công trình rất quy mô. Tuy nhiên bên cạnh việc tôn sùng phật giáo người Việt còn có tục thờ Thánh. Có những ngôi chùa không chỉ đơn thuần thờ phật mà còn kết hợp với tín ngưỡng bản địa của người Việt như thờ Mẫu, thờ Thánh. Có chùa kết cấu khu thờ theo kiểu “Tiền Phật hậu Thánh”. Nghĩa là có thờ phật và thờ cả thánh, “khám thờ Thánh luôn đóng kín suốt năm không ai được vào và chỉ được mở trong một số ngày lễ hội nhất định. Các vị đều là những nhân thần, có nghĩa là những con người có thực, nhờ học tập, tu luyện đã có tài thần thông biến hóa, giúp dân giúp nước, được nhân dân một vùng  hay nhiều vùng thờ phụng…như những đức thánh, những vị thần thật sự” (13). Đây chính là kiểu kết cấu thờ của chùa Ông, Đức Thánh Từ Đạo Hạnh chính là một trong những vị như thế. Theo truyền thuyết về ngài ở vùng thờ chính là chùa Thầy, Hà Tây, ngài là người có công dạy dân ở đây cày cấy, dạy nghề múa rối nước(14), bốc thuốc chữa bệnh và làm bánh chè Lam. Còn theo nhân dân thôn Bình Lương thì ngài có công đem “một số cây thuốc dược liệu và cây má đề về phổ biến cho nhân dân trồng, từ đó nên xã Tân Quang có nghề truyền thống làm cây dược liệu” (15)

2. Thiền sư Từ Đạo Hạnh với Phật giáo thời Lý

Thiền sư Từ Đạo Hạnh (mất năm 1112) thuộc hết hệ thứ 12 của thiền phát Ti Ni Đa Lưu Chi. Vào năm 580 trước đó, Tì Ni Đa Lưu Chi đã sang Giao Châu ở chùa Pháp Vân và lập ra thiền phái đầu tiên của dòng thiền này ở nước

ta. Thiền phái Tì Ni Đa Lưu Chi hình thành từ cuối thế kỷ VI phát triển và kéo dài cho đến cuối thời Lý, đầu thời Trần (thế kỷ XIII), gồm 19 thế hệ và 28 vị thiền sư: Khai sáng là Tì Ni Đa Lưu Chi (? - 594), đời 19 là Y. Sơn (? - 1213). Các thiền sư của thiền phái Tì Ni Đa Lưu Chi đều là những trí thức lớn, giỏi cả tiếng Phạn lẫn tiếng Hán, hiểu sâu Tam giáo (Phật, Đạo, Nho). Trong đó có những Thiền sư như Thiền sư Đỗ Pháp Thuận (915 - 990), thuộc thế hệ thứ 10 của Thiền phái Tì Ni Đa Lưu Chi, sống vào thời Tiền Lê nửa sau thế kỷ X. Ông có công giúp vua Lê Đại Hành hoạch định nhiều sách lược nội trì ngoại giao của đất nước. Hay như Thiền sư Vạn Hạnh (? - 1018), họ Nguyễn người châu Cổ Pháp (nay thuộc Đình Bảng, Tiên Sơn, Bắc Ninh), thuộc thế hệ thứ 12 Thiền phái Tì Ni Đa Lưu Chi, thông hiểu Tam giáo. Ông từng cố vấn cho Lê Đại Hành chống giặc Tống. Ông cũng là người góp phần quan trọng trong việc đưa Lý Công Uẩn lên ngôi vua, sáng lập ra triều Lý.

Kế tiếp các thiền sư của dòng thiền Tì Ni Đa Lưu Chi, thiền sư Từ Đạo Hạnh đã có những đóng góp tích cực và hiệu quả cho đời sống xã hội thời bấy giờ (15).

Các nhà nghiên cứu đều cho rằng dòng Thiền Tì Ni Đa Chi Lưu là dòng thiền chứa đựng trong mình những yếu tố của Mật giáo. Mật giáo bắt nguồn từ tư tưởng thâm sâu của Bát Nhã, đồng thời khởi nguyên của Mật giáo cũng ảnh hưởng từ những tín ngưỡng dân gian Ấn Độ. Khi tới nước ta thời bấy giờ dòng Thiền Tì Ni Đa Lưu Chi cùng những yếu tố Mật giáo dễ dàng hòa hợp với những sinh hoạt tín ngưỡng và phong tục người Việt (17).

Trong bản Thần tích của thôn Bình Lương, xã Đình Loan, tổng Nghĩa Trai, huyện Văn Lâm, tỉnh Hưng Yên(18) còn ghi về đức Đại thánh Từ Đạo Hạnh như sau:

“ Đạo Hạnh muốn sang Tây Thiên Ấn Độ học phép lạ để chống lại Đại Điên. Ông cùng những người bạn là Minh Không, Giác Hải đi. Đến nước Kim Xỉ (tức Miến Điện), gặp đường xá hiểm trở muốn quay về thì gặp một ông lão chèo 1 con thuyền nhỏ, nhàn du trên sông. Mọi người đều hỏi: “ Đến Tây Thiên mất độ mấy ngày”. Lão ông trả lời: “ Đường núi hiểm trở không thể đi bộ được, lão có một con thuyền nhỏ, có thể giúp mọi người qua được, có một cây gậy chỉ thẳng đường sang Tây Thiên không xa lắm đâu”. Đạo Hạnh ở lại trông thuyền, Minh Không, Giác Hải lên bờ học được phép mầu nhiệm, xong xuôi hai người lập tức quay về. Đạo Hạnh giữ thuyền qua 3 ngày không thấy tin tức hai người bạn ra sao, lại thấy một bà lão trên bờ liền hỏi: “ Bà có thấy hai người bạn tìm học đạo qua đấy không?”. Bà lão đáp rằng: “ Hai người đó đã được ta dạy cho linh pháp, nay đắc đạo trở về”. Đạo Hạnh kể lại sự tình về việc 3 người bạn thân thiết cùng đi học đạo. Bà lão nghe nói liền sai Đạo Hạnh kéo 2 chiếc thuyền trở về nhà mình, rồi dạy cho Từ Đạo Hạnh phép màu nhiệm , lại dạy cho phép cắt đất và phép chú “ Đà la ni”…Còn theo tài liệu của Nguyễn Lang cho biết: “ Sùng Phạm thuộc thế hệ thứ 11 của thiền phái Tì Ni Đa Lưu Chi. Ông ở lại Ấn Độ 9 năm, sau khi về nước ông mở trường dạy tại chùa Pháp Vân, đệ tử theo học rất đông, trong đó có thiền sư Đạo Hạnh sau này rất nổi tiếng về phù chú Mật giáo (Đạo Hạnh cũng đã lên đường đi Ấn Độ, nhưng chỉ tới Miến Điện thì quay trở về, sau đi tìm thầy gặp được Thiền sư Sùng Phạm”.

Khi nhắc đến phép chú “ Đà la ni” của Kinh tổng trì Đà la ni (Dharani) là gọi tắt của Đại thừa phương quảng tổng trì kinh. Tổng trì Đà la ni là niệm tuệ lực có thể nắm được, chấp từ vô lượng Phật pháp, đây là kinh của Mật giáo. Khi Mật giáo phát triển mạnh ở Ấn Độ vào thế kỷ thứ VI, người khai tổ của thiền phái này đã mang theo 2 yếu tố quan trọng nhất trong Phật giáo là Thiền và Mật. Khi vào nước ta ở những thế kỷ X, XII các thiền sư như Sùng Phạm dốc lòng tụng niệm hiểu được phép Tổng trì Đa la ni. Sư Vạn Hạnh (thế hệ thứ 12) hàng ngày tụng niệm kinh Tổng trì Đà la ni 18000 lần…Hàng ngày tụng niệm kinh Tổng trì Đà la ni đã tạo nên sức mạnh tinh thần và niềm tin tuyệt đối vào vô lượng Phật pháp của các thiền sư. Ngài là học trò của Sùng Phạm (thế hệ thứ 11 của dòng thiền Tì Ni Đa Lưu Chi, là người kế tiếp các thiền sư Ma Ha, Vạn Hạnh, chúng ta có thế thấy đức Từ Đạo Hạnh vừa là một thiền sư lại vừa mang trong mình yếu tố của Mật giáo.

Có một lần Thiền sư Từ Đạo Hạnh đã đọc một bài kệ mang tư tưởng Thiền rất sâu sắc, mang tính biện chứng vượt qua giới hạn của vấn đề hữu và không.

Nguyên văn bài kệ như sau:       Tác hữu trần sa hữu,

Vi không nhất thiết không.

Hữu không như thủy nguyệt,

Vật trước hữu không không.

Bản dịch ra tiếng Việt đã được lưu truyền tại cửa Thiền và trong dân gian:

Có thì có tựa mảy may,

Không thì cả thế gian này cũng không.

Có không bóng nguyệt lòng sông,

Cả hai tuy vậy chẳng không chút nào.

Bài kệ của Từ Đạo Hạnh cùng với các bài kệ của các thiền sư Việt như Vạn Hạnh, Mãn Giác, Trí Huyền…tạo nên một bản sắc riêng biệt của Phật giáo Việt Nam.

Kết luận: Với việc được đúc tượng thờ Thiền sư Từ Đạo Hạnh ở nhiều nơi trên miền Bắc nước ta vào thời Lý như ở chùa Thiên Phúc (chùa Thầy Sơn Tây), chùa Chiêu Thiền (chùa Láng Hà Nội), chùa Ông (chùa Bản Tịch Hưng Yên) cùng với việc rất nhiều thư tịch cổ ghi lại tiểu sử của Thiền sư, cho ta thấy tầm ảnh hưởng và vai trò của Thiền sư Từ Đạo Hạnh trong thời Lý và cả sau này trong lịch sử Phật giáo Việt Nam và trong dân gian.

Các thiền sư của dòng thiền Tì Ni Đa Lưu Chi thời Lý, Trần, trong đó có Thiền sư Từ Đạo Hạnh đã có những đóng góp tích cực cho đất nước, từ đó tạo nên nét riêng của Phật giáo Việt Nam.

(1): Bia hiện không còn ở chùa, chỉ còn thác bản hiện lưu trữ tại Viện Nghiên cứu Hán Nôn

(2): Làng Láng (Tức Yên Lãng) là nơi nhà cũ của Thiền sư ở, cũng như chùa Thày ở Sơn Tây, tên chữ Hán là Thiên Phúc tự, nhưng nhân dân vẫn quen tôn xưng ngài là Thầy nên gọi là chùa Thầy.

(3): Vũ Ngọc Khánh, Đạo Thánh Việt Nam, Nxb.VH,.H 199tr72

(5): Ninh Bình tỉnh, Yên Khánh huyện, Yên Vệ xã thần tích, AE.a 4/32 (VHN)

(6): Như trên…

(7): Hà Tây tỉnh, Thạch Thất huyện, Canh Nậu xã thần tích, AE.a 10/18 (VHN)

(8): Thái Bình tỉnh, Trực Định huyện, Đông Trì xã thần tích, AE.a 5/9 (VHN)

(9)Toàn Thư (TT), Bản kỷ (BK), quyển (q)3, 17b

(10): Hang ấy nay ở chùa Thầy, gọi là hang Thánh Hóa, trong hang còn có vết chân của Từ Đạo Hạnh

(11): TT. Bk. q318b

(12): TT. Bk. q328b.

(13): Hà Văn Tấn: Chùa cổ Việt Nam, Nxb. KHXH, H,.1999, tr 24 - 25.

(14): Ngày nay ở chùa Thầy vẫn còn nhà Thủy đình dùng làm nơi biểu diễn rối nước trong mùa lễ hội, tiêu biểu cho kiến trúc cổ Việt Nam. Có thể coi Từ Đạo Hạnh là ông tổ nghề múa rối nước.

(15): Trích theo đơn đề nghị của nhân dân; đại diện chính quyền mặt trận, Ban bảo vệ di tích thôn Bình Lương 10/4/1995.

(16): Xem thêm Đại cương Triết học Phật giáo Việt NamNguyễn Hùng Hậu. Nxb. KHXH. F1.2002

(17): Xem Việt Nam Phật giáo sử luận.Nguyễn Lang. Nxb Văn học. H.2008

(18): Bản thần tích mang ký hiệu Ea3 lưu tại viện Nghiên cứu Hán Nôm.

 

Nguyễn Ngọc Nhuận, Nguyễn Đức Toàn

Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá
Click để đánh giá bài viết
Từ khóa: n/a

Những tin mới hơn

Những tin cũ hơn

 
TT. Thích Thanh Hiện

PHÁP ÂM MỚI NHẤT

PHẬT PHÁP VI DIỆU


Trang chủ  |  Giới thiệu  |  Tin tức sự kiện |  Thông báo  |  Các ban ngành  |  Chùa Hưng Yên  |  Tìm hiểu Phật giáo  |  Pháp âm  |  Đời sống - văn hóa  |  Từ thiện  |  Liên hệ |  Gửi bài viết
______________________________________________________________________________________________________________________________________________
Cơ quan ngôn luận của GHPGVN tỉnh Hưng Yên
Địa chỉ: Chùa Phố - 43 Trưng Trắc - TP.Hưng Yên, Điện thoại: 032.1386.2887
Quý vị vui lòng ghi rõ nguồn Phatgiaohungyen.Vn khi phát hành lại nội dung từ trang web này